Radzieckie sokoły w japońskiej niewoli
I-15bis
I-15 bis był jednym z pierwszych typów samolotów sprowadzonych do Chin w ramach pomocy sowieckiej w okresie listopad 1937 — styczeń 1938. Przybyły one wraz z pilotami „ochotnikami”, oraz mechanikami i instruktorami ze Związku Radzieckiego.
Historia i opis egzemplarza
Odnaleziony krótki opis zdobycznego I-15bis mówi o zdobyciu podczas konfliktu Chałchyn-Goł samolotu z oznaczeniami rosyjskimi. Stanowiły one ponoć duże zaskoczenie, gdyż strona japońska sądziła że Związek Radziecki nie będzie jawnie włączał się do konfliktu ((Serwis WWW J-Aircraft.com)). Także w opisach monograficznych pisze się o przemalowywaniu oznaczeń państwowych samolotów z sowieckich na chińskie, w samolotach dostarczonych w okresie przełomu lat 1937/38 ((Polikarpow I-15bis, s.29)).
Czyżby była to jedna z maszyn rosyjskich pułków stacjonujących blisko mongolskiej granicy? Wydaje się to być realnym — ze znalezionych opisów strat wiadomo, że już 24 maja 1939 roku zaginął jeden samolot I-15bis z 70 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego ((Polikarpow I-15bis, s.33)). Poza tym materiały radzieckie ((Chałhin-Goł — wojna w wozduche, s.7)) mówią o braku powrotu do bazy w dniu 21 maja 1939 roku samolotu I-15bis pilotowanego przez pilota Gusarowa. Poza wyżej wymienionymi wskazaniami, nie udało się znaleźć innych bezpośrednich opisów wskazujących na ewentualne lądowanie radzieckich samolotów na terenie kontrolowanym przez Japończyków.
Zdobyty I-15bis z racji swej słabej stabilności i sterowności w locie nie był traktowany jako poważne trofeum po stronie japońskiej ((Serwis WWW J-Aircraft.com)). Samolot ten był jednakże wykorzystywany do testów i codziennej pracy operacyjnej w zakresie wykonywania lotów rozpoznawczych nad terytorium ZSRR. Maszyna była w składzie 101 dywizjonu rozpoznawczego podległego bezpośrednio dowództwu Głównej Kwatery Wojsk Lotniczych w Kanto.
Aż do lutego 1943 roku samolot wykorzystywano w bazie w Mandżurii do tajnych lotów zwiadowczych nad jeziorem Bajkał oraz terenami wokół Czyty. W trakcie lotów zwiadowczych nad Amurem, pilotowany I-152 był osłaniany przez inną maszynę.
Obsługę samolotu stanowili mechanicy z Głównej Kwatery Wojsk Lotniczych oraz dwóch cywilnych mechaników z wytwórni lotniczej w Mandżurii ((Nihongun Hokakuki Hiroku, s.29)).
Kamuflaż
Samolot miał namalowane Hinomaru i był w dobrym stanie technicznym podczas przechwycenia go przez Japończyków. Prawdopodobnie zamalowano radzieckie gwiazdy poprzez naniesienie na nie Hinomaru, nie usuwając jednak radzieckiego kamuflażu oliwkowozielonego / jasnoniebieskiego ((Polikarpov Fighters, Part I)) ((Polikarpow I-15bis, s.27)).
Bibliografia
- Mikhail A.Maslov, Polikarpow I-15bis, Militaria nr 199, Warszawa 2004
- Hans-Heiri Stapfer, Polikarpov Fighters, Part I, In Action 157, Squadron/Signal Publication
- Serwis WWW J-Aircraft.com, na podstawie Military Aircraft, Delta, Tokyo 1997, s.115
- Wiaczesław Kondratiew, Chałhin-Goł — wojna w wozduche, Moskwa 2002
- Nihongun Hokakuki Hiroku, Kojinsha 2002
